Sözcük yapımı

Esperanto, birbirine bağlı olmayan biçimlerden bir depo ezberletmez. Kök saklar. Ekler, yalın sözcükler alışıldık olduktan sonra gelir — sonra bildiklerinizi çoğaltır. Yalnız mal- listeyi yarıya indirir.

Sözcüğü sökün

Herhangi bir Esperanto sözcük yazın. Ön ek, kök, son ek ve çekim ayrılır.

Bir kök, birçok sözcük

Esperanto sözcük değil kök saklar. san- (sağlık) kökünden hastane kurulur: mal-san-ul-ej-o — sağlıksız kişilerin yeri.

sano sağlık
malsano hastalık
malsanulo hasta kişi
malsanulejo hastane

Ön ek

mal-

karşıt

granda → malgranda

büyük → küçük

fermi → malfermi

kapatmak → açmak

ge-

her iki cins birlikte

patro → gepatroj

baba → ebeveynler

re-

yeniden / geri

veni → reveni

gelmek → geri gelmek

ek-

ani başlangıç

iri → ekiri

gitmek → yola koyulmak

bo-

kayın

patro → bopatro

baba → kayınpeder

sen-

olmadan

laboro → senlabora

iş → işsiz

dis-

ayrı / her yöne

doni → disdoni

to give → to distribute

eks-

eski / eski

prezidanto → eksprezidanto

president → former president

pra-

eski / büyük- (akrabalık)

avo → praavo

grandfather → great-grandfather

mis-

Yanlışlıkla

kompreni → miskompreni

to understand → to misunderstand

ĉef-

şef / ana

urbo → ĉefurbo

city → capital city

vic-

yardımcısı / vekili

prezidanto → vicprezidanto

president → vice-president

for-

uzakta

iri → foriri

to go → to leave

fi-

utanç verici / iğrenç

vorto → fivorto

word → swearword

Son ek

-aĉ-

küçültücü / kötü

domo → domaĉo

ev → derme çatma ev

-in-

dişi / kadın

frato → fratino

erkek kardeş → kız kardeş

bovo → bovino

öküz → inek

-et-

küçük / daha yumuşak

domo → dometo

ev → kulübe

-eg-

çok büyük / yoğun

varma → varmega

ılık → çok sıcak

-il-

araç

skribi → skribilo

yazmak → yazı aracı

-ej-

yer

lerni → lernejo

öğrenmek → okul

-uj-

kap (eski ülke adları da)

mono → monujo

para → cüzdan

-ar-

küme / grup

arbo → arbaro

ağaç → orman

vorto → vortaro

sözcük → sözlük

-ul-

… ile nitelenen kişi

juna → junulo

genç → genç kişi

-ist-

meslek / yandaş

instru → instruisto

öğretmek → öğretmen

-an-

üye / sakin

klubo → klubano

kulüp → üye

-estr-

baş / yönetici

urbo → urbestro

şehir → belediye başkanı

-id-

yavru / döl

kato → katido

kedi → yavru kedi

-aĵ-

…den yapılmış somut şey

manĝi → manĝaĵo

yemek → yiyecek

-ec-

soyut nitelik

bona → boneco

iyi → iyilik

-ad-

süren eylem

paroli → parolado

konuşmak → konuşma (söylev)

-ig-

yaptırmak / kılmak

blanka → blankigi

beyaz → beyazlatmak

-iĝ-

olmak / dönüşmek

ruĝa → ruĝiĝi

kırmızı → kızarmak

-ebl-

olası

vidi → videbla

görmek → görünür

-ind-

değer / layık

vidi → vidinda

görmek → görülmeye değer

-em-

eğilimli

labori → laborema

çalışmak → çalışkan

-obl-

birden fazla (kez)

du → duobla

two → double

-on-

kesir

du → duono

two → a half

-op-

grubu

du → duope

two → in twos / as a pair

-um-

tanımlanmamış ilgili eylem (düzensiz)

plena → plenumi

full → to fulfil

-ing-

bir için tutucu

kandelo → kandelingo

candle → candlestick

İleri: Esperanto’da ilk sözcükler